7.07.2005

4th of July Y'all

Ar ôl gwagio'r banc yn Efrog Newydd, doedd geni ddim dewis. Roedd rhaid i “Bangor i” fynd. Roedd yr amseru yn weddol dda gan fod geni gwersi bob dydd o 8am tan 5pm, a dim ond 3 penwythnos yn America. 3 penwythnos! Lle mae'r flwyddyn ddiwethaf wedi mynd? Er hyn, roedd hin brofiad torcalonnus gwerthu'r bwgi bws. Ond ar y 4 o Orffennaf cefais gynnig nad oeddwn yn medru ei wrthod.

Cefais alwad ffôn i'n deffro o'n drwmgwsg am 11am. Jamie oedd yna, yn fy nghyfarwyddo i godi, nol fy shorts nofio, nol Dewi, a neidio fewn i'r fan, cyn dechrau ar ein taith olaf yn y fan. Taith i faes awyr bach Gallipollis. Roedd ffrind arall i ni wedi bod yn llygadu'r fan o'r dechrau, ac wedi cynnig $1500 i ni amdano, ar ôl i'w Dad edrych drosto. Mae Dad o'n berchen ar awyren 4 sedd o 1966, ac roeddem wedi trefnu cytundeb arbennig gyda nhw. Pres a sbin yn yr awyren. Bargen! Pan oni'n sefyll ar y runway gwag, yn y gwres tanbaid, mae'n rhaid i fi gyfaddef fy mod yn cachu brics! Donni ddim wedi bod ar awyran mor fach yn fy myw! Ond unwaith i ni godi i'r awyr, anghofiais bob ofn. Roedd o'n brofiad anhygoel.

Ar ôl glanio, gwyliais y fan yn diflannu fewn i'r gorwel. Roni'n drist iawn, ond sylweddolais pan mor ffodus oeddwn. Dim ond tua £50 oeddwn wedi colli yn werth y fan, a huna mewn blwyddyn o deithio rownd y wlad. Cefais ddim llawer o amser i grio, gan fod ni gyd wedi neidio fewn i Jeep ein cyfaill a hegli ddi am bwll nofio preifat teulu ein ffrind, i ymlacio yn y dŵr braf o dan warchae’r haul poeth. Llosgais fel Sais yn Sbaen!! Dyma oedd ein paratoad at ddathliad mawr y nos, dathlu rhyddid America o warchae coron Lloegr.

Unwaith eto cefais y fraint o brofi caredigrwydd a chynhesrwydd y bobl, gyda gwahoddiad i fwyta un o brydau bwyd pwysicaf y flwyddyn yn gwmni teulu un o fy ffrindiau. Ar ôl pryd hollol arallfydol cefais wahoddiad i fynd am dro ar Harley Davidson tad fy ffrind. Donni heb fod ar feic modur o'r blaen, felly roedd y cyfle yma yn un rhy dda i'w wrthod, yn enwedig ar feic mor cŵl. Dyna lle oni, heb helmed, yn fy bar o fflip fflops $1, shorts nofio a chrys pêl droed Cymru, yn gafael ar i'r beic gyda phob mymryn o egni a oedd gan fy nwylo chwyslyd. Roni'n teimlo fel roced yn saethu lawr y ffyrdd, yn gwneud 80mya mewn ardal 55mya. Di'n wallt i heb fod yr un peth ers hynny.

I orffen y noson, aethom i gyd lawr i ochr yr afon Ohio i wylio sioe ffyrnig o dan gwyllt. Roni'n teimlo fel fy mod yn Iraq!!!! Eisteddais ar ochr yr afon gyda morgrug yn dringo drosof, pryfaid yn fy nghnoi, ag Americanwyr yn gofyn i mi os oedd ganddom ni dan gwyllt yn Gymru. Wrth esbonio hanes Guto Ffowc, dechreuais feddwl am wbath. Pam ydym ni fel Cymry yn dathlu'r diwrnod yna? Pryd ydym ni, fel cenedl, am gael dathlu ein “4th of July” ni? Dwi'n disgwyl yn eiddgar am y dydd yna.

Dwi'n “Calon” Efrog Newydd

Wel, mae'r wythnos yma wedi pasio mewn curiad calon, ag unwaith eto a dwi nôl yn y maes awyr yn sgriblan ar ddarnau o bapur sgrap. Dwi wedi bod yn eistedd yma ers bron i 5 awr gan fod y tywydd gwael wedi troi ein trefniadau teithio fewn i draed moch. Dwi dal yn disgwyl am lais main i ddod dros yr uchelseinydd yn datgan fod ein hawyren wedi glanio, ond dal i ddisgwyl ydw i, heb geiniog i'n enw a cheg sych. Mae hi wedi bod yn wythnos ddrud a chofiadwy yn y ddinas fawr ddrwg.

Yma fel rhan o'n gwrs ydw i, Dewi, a tua 35 o athrawon canol oed. Mae'r mwyafrif helaeth ohonyn nhw yn wragedd priod, a phob un mor wyn â'r galchen. Ma nhw i gyd wedi talu $900 i adael eu gŵyr, eu plant a'i chyfrifoldebau, a dod ar y daith addysgiadol yma. Dyma lle ma fi a Dewi yn eu canol, heb dalu ceiniog. Ar adegau fel hyn dwi'n sylweddoli pa mor anhygoel o freintiedig ydw i dderbyn yr ysgoloriaeth yma............ just piti fy mod wedi cael fy amgylchynu gan y gwragedd canol oed ma!! Neu dyna oni yn ei feddwl yn y dechrau, ond mae rhai o'r mamau yma yn fwy boncyrs na fi a Dewi, a chawsom amser difir iawn yn eu cwmni.

Bwriad y trip oedd tynnu'r athrawon yma allan o'i “Comfort Zone” arferol o Ohio, a gosod y sialens o fyw am wythnos yn ganol goleuadau a miri Efrog Newydd, a chredwch chi fi, mi oedd o'n sioc anferthol i rhai ohonynt. Roedd un athrawes wedi dod a'i gwr gyda hi ar y trip, ag yntau yn cerdded rownd yn modelu y mwled mwyaf bendigedig erioed, neu fel dwi wedi dysgu ei alw, y “Kentucky Water Fall” mwyaf bendigedig! Mi oedd o fel petai Crocodile Dundee wedi gadael yr “Outback” a dychwelyd, unwaith eto, i strydoedd myglyd NYC!

Mae'n draed i'n brifo. Dwi wedi cerdded lot yma ar fy anturiaethau rownd y ddinas, a does dim dewis ond gwneud hyn. Mae 'na gymaint llai o bobl tew yma i gymharu ag allan yn y wlad, felly mae'n rhaid bod o leiaf un peth da am gost uchel gadw car yma. Mi faswn i ofn gyrru yma beth bynnag, mae gyrwyr y tacsis melyn yn hollol wallgof a didrugaredd, a gyda'r Subway mor gyfleus, be di'r pwynt?

Esi i weld yr holl bethau amlwg yn Efrog Newydd, ond fy hoff beth am y lle oedd yr ardaloedd ethnig. Bwytais mor dda am yr wythnos, o'r Eidal Fach i'r ardal Roegaidd, wedyn draw i “China Town” a lawr i'r ardal Rwsieg. Mae'n wir bod chi'n cael blas ar ddiwylliannau gwahanol yma, ac roedd o'n bleser gweld yr holl arwyddion dwyieithog yn y siopau a'r busnesau lleol. Bysa chi bron yn gallu bod yn y gwledydd yma, heblaw am y ceir Americanaidd yn llenwi'r strydoedd ag y canu corn yn ddiddiwedd.

Y bobl tin gyfarfod sydd yn gwneud profiadau felma'n gofiadwy. Fel Homiside squad Brooklyn natha ni gyfarfod mewn bwyty Eidalaidd, yn dangos eu gynnau a'u bathodynnau i ni, wrth rannu perlau i ni fel (mewn acen Efrog Newydd) “I get up in the morning when people are dead” a “.....the Sopranos act this life, we live it....”. Ond doedd pob sgwrs ddim mor ddigri. Roedd sgwrs gafo ni efo Gwyddel y diwrnod cynt yn ddigon i sobri unrhyw un. Roedd o wedi bod yn byw yma ers ugain mlynedd, ac wedi bod yn adeiladu a chynnal adeiladau talaf y lle. Roedd o'n disgrifio diwrnod 9/11 a'r stryd tu allan i ble oeddem ni'n yfed. Gyda'i helmet galed a'i harnais wrth ei draed, disgrifiodd y ffordd nath pob gyrrwr a theithwyr a oedd ar y ffordd, pob un car, tacsi a bws, stopio a pharcio yn ganol stryd. Gwagiodd yr holl siopau a busnesau a nath pawb just cael allan a dechrau cerdded. Gollwng popeth a cherdded i ffwrdd o'r hunllef, gan basio'r holl geir gwag ma oedd wedi eu gadael yn ganol y ffordd.

Mae Efrog Newydd yn lle anhygoel, ond swni byth yn gallu byw yna. I ddechrau efo fo, mae'r lle rhy blydi drud! Ar ôl y gwariant afradus bydd y fan yn gorfod mynd ar werth pan gyrhaeddwn ni nol i Ohio, sy'n golygu fod pennod arall o'n anturiaethau yn dod i ben. Fyddai adref yng Nghymru mewn dim o bryd, ond mae'n rhaid i mi gyfaddef fod geni, erbyn hyn, deimladau cymysg am adael fy ail gartref.

7.04.2005

Yr Ŵyl

Dwi'n ysgrifennu'r cofnod yma o'r awyr, mewn awyren fechan sydd yn gwibio tuag at yr “Afal Fawr”, Efrog Newydd. Mae'r aer yn glir a golygfeydd rhagorol i'w weld allan o'r ffenestri bychan a thrwchus. Byswch chi'n meddwl fy mod yn llawn brwdfrydedd a hwyl ar fy ffordd i le mor anhygoel, ond i fod yn onest dwi ddim. Mae'n ben i dal i droi ar ôl tair wythnos hollol wallgof a bythgofiadwy yn Roi Grande. Mae'r Ŵyl Geltaidd, a oedd wedi cymerid fy mywyd drosodd yn llwyr, wedi pasio erbyn hyn, ac rydym ni gyd yn gallu anadlu unwaith eto. Roedd yr holl beth yn waith caled ond yn brofiad hollol wych, ag yn llwyddiant anferthol.

Ydych chi'n gwybod y teimlad yna o fod yn ganol criw o bobl wych yn gweithio tuag at yr un nod? Mae o, i mi beth bynnag, yn deimlad arbennig, a nesi fwynhau'r profiad yn fawr. Ar ben hyn i gyd, roedd 'na griw o bobl arbennig wedi dod i fyw a pherfformio gyda ni am gyfnod, ac roedd hin fraint (ag yn uffar o laff) cael eu tywys rownd fy gartref newydd. Y cyntaf i gyrraedd oedd Gwilym a Llio, ac roeddwn i wedi cynhyrfu yn llwyr o'r cyfle i ddangos nhw rownd fama. Nath y pethau ddim ddechrau yn rhyw dda iawn gan fod nhw, ar ôl cyradd, yn methu newid ei phunnoedd fewn i ddoleri. Mae hyn yn enghraifft o ba mor anhygoel o ynysig ydi'r rhan yma o'r byd, pan da chi ddim yn gallu cyfnewid pres, heb yrru dros ddwy awr. Natha ni drio bob man, heb ddim lwc. Mae'n amlwg fod 'na fawr o neb o'r rhan yna o'r byd yn gadael y wlad.

Natha ni ddod 'nôl i Columbus i drio newid pres ond caeodd yr unig gyfnewidfa yn yr holl ddinas, yn cynnwys y maes awyr, am 5pm. Roedd hin 5.40pm, ag am eiliad roedd hin edrych fel bod y daith o dros ddwy awr wedi bod yn wastraff. Ond na, roedd o'n bell i ffwrdd o fod yn wastraff, am fod 'na ail gymal i' gynllwyn y dydd yna. Roedd 'na noson “Open Mic'” yn glwb Blues gorau'r ddinas, ac roedd Gwil am fynd i ddangos ei ddoniau. Waw..... am brofiad grêt oedd hwnna. Wrth i Gwilym ddechrau canu yn Gymraeg, aeth y lle yn ddistaw, gyda llygada pawb yn yr ystafell wedi gludo i'r gŵr a oedd yn canu yn hyfryd ar y llwyfan. Cafodd wrandawiad gwych a chymeradwyaeth enfawr, gan brofi fod talent a cherddoriaeth yn croesi pob ffin. Cŵl iawn, iawn, iawn.

Y diwrnod wedyn roedd hin amser am drip arall i'r maes awyr i bigo fyny mwy o Gymry talentog a pleserus. Nol ar ddechrau'r antur yma ddaru Dewi a fi gyfarfod y teulu nesa ma, pan odda ni gyd draw yn Buffalo yn Gymanfa Ganu Genedlaethol Gogledd America. Mae Paula yn rhedeg cwmni eu hun o'r enw 'In-formal's' sydd yn gwneud dillad Cymreig, tra bod ei gwr, Mel, yn fetalergydd ag yn ganwr traddodiadol o fri. Gyda nhw oedd ei mab Cai, sydd bron y chwe blwydd oed, ac sy'n fachgen dymunol iawn. Ma nhw wedi bod yn byw allan yn L.A ers rhai blynyddoedd, ond dal a chysylltiadau cryf a Chymru.

Felly, roedd 'na griw da ohona ni yn Roi. A phawb yn ffitio fewn i'r fan “Bangor I”. Perffaith!! Dwi heb fod adref ers dolig ac mi oedd hi mor braf fod yn gwmni Cymry Cymraeg. Ti ddim yn sylwi dy fod yn ei fethu o, nes dy fod yn cael blas arno eto. Cawsom ni gyd amser gwych, yn paratoi a phartio. Amser da ond blinedig.

Erbyn y dydd ei hun, roni yn rhedeg ar adrenalin yn unig. Roedd yr holl fisoedd o waith paratoi yn dod at ei gilydd, ag yn talu ffwrdd am fod popeth wedi mynd yn llyfn, gyda thua 600 o bobl yn troi fyny, tua 400 yn fwy na'r blynyddoedd cynt. (smyg git!) Dyma Gwilym yn chwarae set hudolus ar y llwyfan tu fewn, tra bod Mel wedi dangos i bawb pan fod Sir Anthony Hopkins yn ffan mor fawr ohono, wrth ganu baledi traddodiadol Cymreig yn yr haul. Er hyn nesi ddim gweld o i gyd, roni rhy brysur yn rhedeg rownd fatha ffŵl, yn sicrhau fod popeth yn iawn a phawb yn hapus. Ar ôl yr holl waith caled nesi fethu 90% o beth oedd yn mynd mlaen. Damia, ond dyna fo, felna mar pethau man gweithio.

Darn gorau'r holl beth oedd Ceilidh y nos, ble oedd na fwyd am ddim, cwrw lleol a “open mic'”. Roedd y stafell yma yn llawn dop o bobl yn mwynhau, gyda'r cwrw yn llifo a'r lobsgóws yn cael ei llowcio. Yn cymeryd y blaen efo'r diddanu oedd Mel a Gwilym, ond wrth i'r cwrw fynd lawr dyma fwy o bobl yn camu fyny, yn cynnwys Dewi, a ddangosodd i bawb fod o'n gallu canu hefyd. (Er bod Tim wedi gorfod dwyn y meic ffwrdd ohona fo yn y diwedd). Noson lawen Gymreig oedd o mewn gwirionedd, gyda phethau'n mynd y flêr wrth i'r “Scotch Ale” 8.2% lifo a chiltiau yn cael ei chodi, a rhannau o'r corff yn cael ei fflasho! Nath un person cael mor flêr nes ei fod wedi piso ei gilt benthyg! Wps! Cawsom ni gyd noson anhygoel mewn cwmni criw mawr o gymeriadau lliwgar a difyr ble ddysgais oeliaf un wers bwysig am fywyd. Mae'r cyfuniad o gilt a chwrw cryf yn gofyn am drwbl!

Ar y ffordd a phawb nol i'r maes awyr, dyma ni'n stopio mewn siop cowboi i brynu hetiau, fel bod y Cymry yn cael mynd a darn bach o fama adra efo nhw. Dwi'n edrych ymlaen at weld Gwilym yn chware yn y Steddfod efo het cowboi am ei ben! Prynais i ddim, ond cefais gyfle i feddwl am dan bethau. Roedd 'na rywbeth rhyfedd iawn am yr Ŵyl Geltaidd. Doedd na neb bron o staff y coleg yn bresennol, na chwaith y Cardigan Club (sef clwb y Cymry lleol). Cawsom ddim cefnogaeth gan y ddwy garfan amlwg yma o bobl, am resymau od. O be dwi'n ei weld, mae 'na ddrwgdeimlad yma. Dwi'n amau (ond ddim yn sicr) fod y Clwb C ddim yn gefnogol am na nid gŵyl Gymreig egsgliwsif oedd o, a dwi'n gweld fod yna dal creithiau yn bodoli, sy'n atal carfanau o'r staff rhag dod draw i fwynhau. O wel, colled nhw yn y diwedd.........

Dwi wedi mwynhau'r misoedd diwethaf yn fawr iawn, a dwi wedi dysgu llawer am y lle ma. Er hyn, dwi'n falch fod o drosodd wan, dwi'n flinedig. Dwi ar fin glanio yn Efrog Newydd..... grêt........ noson dawel heno dwi'n meddwl. Mae fory yn ddiwrnod arall..........

6.06.2005

Detroit

Yn ystod yr wythnos dwi'n glwm i Rio Grande, yn paratoi'n brysur tuag at yr Ŵyl Geltaidd. Ma pethau yn dod ymlaen yn dda wan, mond fod yna lot o waith i'w wneud a dim digon o oriau ymhob diwrnod i'w neud o. Ond dyna fo, dwi'n mwynhau'n fawr, a pan mae'r penwythnos yn cyradd mae hin amser i deithio ag ymlacio. Wel, dwi'n deud ymlacio, ond roedd y penwythnos estynedig yma bach yn wallgof ag yn bell o fod yn saib. Teithiais i, a ffrind Gwyddelig, fyny ar fws Grayhound i Ŵyl Fuse-in yn ganol y ddinas ble gafodd cerddoriaeth Techno ei eni. Dinas Detroit.

Mewn ffordd, y pedwar diwrnod yma oedd fy ngwyliau haf i, ac roedd pawb yn gofyn i mi ble oni am fynd. Yr ateb olaf oedd pobl yn disgwyl geni oedd Detroit, yr hen ddinas ddiwydiannol, “ryff” a “pherig”. Pan oni'n deud fy mod yn teithio ar ffws Grayhound, mi odda nhw yn edrych arnaf i fel fy mod wedi mynd yn wirion!

Mae gan bron iawn bawb yn America gar. Ma ceir yma yn rhad fel baw, yn rhad i'w rhedeg ag yn hollol angenrheidiol i fywyd, hed son am fod yn symbol pwysig iawn o statws. Dim ond y difreintiedig sy'n teithio ar y Grayhounds, wel, nhw a phobl a chredoau crefyddol sy'n eu stopio rhag prynu technoleg fodern fel ceir. Rhein ydi'r bysus da chi'n gweld yn y ffilmiau pan mae rhywun wedi gwneud rhywbeth ag yn gorfod dianc allan o'r ardal ar fws cyntaf y bore. Felly roni'n teithio ar “fws y dihirod!”

Teithiom am 8 awr yn gwmni pobl a oedd efo bagiau bin fel bagiau teithio, yn stopio bob hyn a hyn i bigo mwy o bobl fyny a gollwng eraill i ffwrdd. Mi odd o'n brofiad diddorol bod yn y lleiafrif ethnig ar y bws, ond do ni ddim ofn gan fod pawb wedi bod mor gyfeillgar, wedi'r cyfan, roedda ni gyd ar yr un siwrne. Dwi'n falch bod ni wedi teithio ar y bws. Roedd o'n brofiad iach a diddorol, a beth bynnag, donni heb fod ar fws ers steddfod Casnewydd. Does 'na ddim trafnidiaeth gyhoeddus yn agos i Rio.

Gafo ni hwyl yn yr Ŵyl, wedi ein hamgylchynu gan filoedd o gymeriadau lliwgar a diddorol, i gyd yn dawnsio i'r un curiad. O'r ŵyl roedd hin bosib edrych dros yr afon i Ganada a gwlad hollol wahanol. Sgwni os odda nhw yn gallu clywed yr un curiadau a ni? Y noson fwyaf cofiadwy oedd nos Sul ble eithom i glwb ar ôl i'r Ŵyl orffen. Wel, dim clwb odd o rili, mwy fel hen adeilad gwag ble oedd y paent yn crebachu ar y waliau, a'r lloriau llwm yn gwegian odan bwysau'r dorf chwyslyd. Yn y diwedd gadawom yr adeilad am tua 6am, drwy dwll yn y wal, yn baglu drosd y brics rhydd ar y llawr, fewn i ryw stryd gefn y canol y ddinas.

Roedd hi wedi dechrau goleuo, ac roedd yr adeilad ble ddaethom o yn disgleirio yn ei holl ogoniant cachlyd. Doddwn ni methu credu ein bod wedi gwario 6 awr o'n bywyd mewn fath dwll, a chael amser da! Roedd hin gynnes y bore yna, gyda'r haul yn codi yn ei brydferthwch dros Ganada. Dwi'n meddwl ei fod hin eithaf distaw hefyd, ond donni ddim yn clywed yn rhyw dda iawn ar ôl 18 awr o Techno. Y cyfan oni yn gallu ei glywed oedd rhyw DJ anweledig yn chwarae stet breifat i mi yn fy mhen. Doni ddim mor ddrwg â Mici a oedd heb wisgo ei blygiau clustiau. Dodd o ddim yn clywed dim, ag yn gwneud ei orau glas i ddarllen fy ngwefusau i weld be oni yn ei ddweud. Y noson yna atha ni gyd i gysgu yn gwrando ar DJ's anweledig, a'r gerddoriaeth a oedd wedi ei guro fewn i'n clustiau, gydag ein traed blinedig yn dal i ddilyn y curiadau a oedd mond yn bodoli yn ein pennau.

5.26.2005

Enwi Fferm

Mi oni fyny yn y Ganolfan Madog yn ddiweddar pan ganodd y ffon. Dyma fi yn rhedeg allan o'r stafell gefn i'w ateb, bron baglu dros y gath sy'n byw yno, a phigo'r ffon fyny. Roedd y dyn ar ochr arall y lein yn berchen ar fferm fechan tu allan i dref o'r enw Granville, sydd tua hanner awr i'r dwyrain o Columbus. Gadawodd i ni wybod fod yna ddathliad yn cael ei gynnal yn y dref i ddathlu dros ddau gan mlynedd ers i'r Cymry sefydlu'r dref yna. Doedd geni ddim syniad am fodolaeth y gymuned yma, felly neidiais at y cyfle i rwydweithio. Ond roedd 'na fwy i ddod. Dywedodd David ei fod yn chwilio am enw Cymraeg ar gyfer ei fferm, a bysa fo'n ddiolchgar os byswn ni yn gallu dod fyny i'r fferm i gael golwg o gwmpas, cyn ei enwi.

Di o ddim bob diwrnod tin cael y cyfle i enwi darn o dir, yn enwedig pan mae'r darn yma o dir draw yn America, felly neidiom fewn i'r fan ar ddydd Gwener i yrru fyny. Nath bethau ddechrau yn wael efo'r banc yn gwrthod rhoi pres i fi, wedyn atha ni ar goll am gyfnod yn y glaw. Wrth i ni agosáu at gyrion tref Granville dyma ni'n sylwi ar faint o bres oedd yn yr ardal, gyda thai enfawr a moethus yn bob man. Mae hyn yn hollol wahanol i'r carafannau tlawd sydd ymhob man rownd Rio ar ardal. Roedd 'na bres yma, gan ei fod yn ardal mor dlws, gwledig ag dim ond hanner awr o ddinas anferth Columbus.

Ar ôl bach o drafferth ddaru ni gyradd y fferm fach yma a oedd ar ben bryn hyfryd a coediog, a gyda'r haul yn tywynnu cawsom ein tywys rownd y lle gan y perchennog. Roedd y fferm yma hyd yn oed yn edrych fel Cymru, tan i chdi edrych fyny a gweld adar anferthol ag estron yn hedfan uwchben fy mhen. Roedd y caeau yn fach hefyd, fatha caeau adref, felly penderfynom gario mlaen y traddodiad Cymreig o gael enw Cymraeg ar gyfer pob cae. Roedd y perchennog wrth ei fodd a'r syniad yma ag ar y ffordd lawr i'r dathliad Cymreig dyma fo'n mynd a ni rownd y “Welsh Hills”, ble oedd y strydoedd crand efo enwai fel “Bryn Du”, neu fel oedd y bobl leol yn ei alw, “Bryn Dw”.

Roedd y dathliad ei hun yn eithaf diddorol gyda bach o hanes am yr ardal ar Gymry a ymfudodd yno nôl yn 1801. Be sydd yn fy nharo i erbyn hyn ydi faint o Gymry sy'n Ohio, ac fel dywedodd un hen ŵr i'r gynulleidfa, mi odd hin amhosib taflu carreg i'r awyr yn y dalaith heb daro Cymro. Eithom allan am ddiodydd efo'r Americanwyr Cymreig yma a chael lot o hwyl, cyn dychwelyd nôl i'r fferm i gysgu am y nos. Yn y bora atha ni i Nelsonville i Ŵyl Gwerin i hysbysebu'r Ŵyl Geltaidd a chael amser da yn yr haul, yn gwrando ar gerddoriaeth frodorol hollol anhygoel. Da ni dal hebdi enwi y ffarm eto, odda ni'n meddwl am wbath fel ffarm Glastir...... neu Bryn Hyfryd...........neu.......mmmmmm......Bron(nau) Hyfryd. Gewni weld. Awgrymiadau ar gerdyn post!

5.18.2005

Gŵyl Appalachian a rasio tai bach

Cefais ddiwrnod da dydd Sadwrn yn helpu'r adran Crossroads y coleg efo eu gŵyl nhw mewn tref gyfagos, sef yr Ŵyl Appalachian. Dathliad oedd o, o ddiwylliant arbennig yr ardal fynyddig yma sydd yn gorchuddio rhannau helaeth o ogledd ddwyrain America a rhannau o Ganada. Dyma ardal sydd yn enwog am gannu bluegrass, dawnsio gwerin, mynyddoedd a moonshine. Be sy'n fy nharo i am eu diwylliant ydi dylanwad cryf y gwledydd Celtaidd, o'i cherddoriaeth i'w dawnsio gwlad. Dyma ardal sydd hefyd yn dioddef o ragfarnau negyddol tebyg i rai Celtaidd. Mae'n cael ei adnabod fel ardal hynod o “redneck” a chwithig. Mae'n debyg ei bod hi'n saff dweud fod yna, ar ryw amser oleuaf, rhyw sylfaen i bob rhagfarn, a chymerodd hi ddim mwy na dau funud i fi gal gweld ble mae'r rhagfarn yma yn dod o.

I agor yr Ŵyl roeddent wedi gwahodd mudiad lleol o gyn filwyr oedrannus i sôn am America. Mam bach, dwi erioed wedi clywed dim byd mor warthus yn fy mywyd. Roedd yr hen foi ma yn sefyll mewn cysgod adeiladau a oedd yn bygwth syrthio fewn ar eu hun, mewn sir hynod o dlawd a difreintiedig, yn moli pan mor wych oedd eu gwlad, eu rhyddid a'i chryfder. Safodd yna a meicroffon yn ei law yn sarhau gweddill y byd gyda'i chwyd hiliol, gan foli holl ryfeloedd America a rhegi ar ymfudwyr a oedd yn dod fewn i'w gwlad a'i ddinistrio. Ar un llaw roedd o'n labelu erthyliad fel llofruddiaethau ac wedyn yn canmol gynnau yn y cartref a rhyfeloedd anghyfiawn ble oedd miloedd o bobol ddiniwed yn cael llofruddio. Mi oni, a nifer o bobl leol, yn wyllt gacwn erbyn y diwedd.

Eniwe...... dechrau gwael i ddiwrnod difir. Mi nath bethau ddechrau cael yn rhyfedd wrth i'r cerddor cyntaf gamu ar gefn y lori a oedd yn cael ei ddefnyddio fel llwyfan. Roedd yr hen ŵr yma yn dal gitâr drydan yn ei ddwylo, ond nid gitâr gyffredin oedd o, ond gitâr wedi eu hadeiladu o hen sedd toiled, a dwi ddim yn sôn am y clawr!!! Mi oedd y gitâr yma yn gachboeth!

Ar ôl gwylio hen wraig wallgof yr olwg, a oedd yn berchen ar farf gafr wen hynod o gŵl, yn dawnsio ar ben ei hun i gerddoriaeth bluegrass, cefais fy nghyflwyno i brif atyniad y diwrnod, sef y “Outhouse Race”. Fel da chi'n gweld roedd y thema tai bach ma yn parhau yma gyda'r gystadleuaeth hollol swreal ma. Roedd 'na dri thîm o'r dref wedi adeiladu cytiau cachu ar ben olwynion er mwyn eu rasio lawr i ben y stryd fawr, ble oedd yr unigolyn a oedd yn eistedd ar yr orsedd yn gorfod neidio allan, rhedeg i nôl papur tu bach, cyn neidio nôl i mewn i'r cerbyd a chael eu gwthio i'r diwedd. Y tlws oedd sedd toiled aur, a'r tîm buddugol oedd criw Wipe Out. Enw da de!! Dwi'n falch na nhw nath ennill a ddim criw'r capel lleol, gan eu bod nhw wedi gwisgo'r bobl ifanc fyny mewn dillad milwrol efo “God's Army” ar y cefn. Dwi di gael llond bol ar y garfan o Gristnogion Americanaidd sydd yn mynnu cymysgu crefydd a rhyfela. Ma'r peth yn troi fy mol i.

Yn syth ar ôl y ras dangosodd Duw ei ddig mewn andros o storm mellt a tharanau, ble oedd hi'n bwrw glaw mor galed nes ei fod yn fy ngwlychu dwywaith. Unwaith ar y ffordd lawr, ac ail dro pan oedd o'n tasgu fyny oddi ar y lawr. Wedyn daeth rhybudd tornado. Ar ôl pacio fyny yn frysiog rhedom i far cyfagos i chwilio am loches a sychu. Wrth i ni eistedd yno ym mwynhau peint o gwrw lleol, dyma Dewi yn gwneud sŵn fel ei fod o wedi cael ei daro gan fellten. Tynnodd fy sylw tuag at arwydd tu ôl i'r bar. Roedd yr arwydd yn dweud STATION INN, Porthmadog. Rhyfedd de!

5.15.2005

Diwedd Tymor diwedd cyfnod

Wel, mae diwedd tymor wedi pasio ar gampws wedi gwagio'n llwyr. Mae'r wythnos ddiwethaf wedi bod yn amser eithaf trist i ddeud y gwir, gyda chyfnod estynedig o ffarwelio a ffrindiau difir, a phobl dwi wedi dod i adnabod. Mewn ffordd, dyma yw diwedd y profiad bythgofiadwy yma o fyw ar gampws llawn Americanwyr ifanc. Nai byth weld y mwyafrif helaeth ohona nhw eto, gan ei bod nhw ym mynd ar wasgar ar draws y taleithiau a fina yn mynd nôl i Gymru ym mis Awst. Fyddai nol yma rhyw ddydd, ond mi faswn i wrth fy modd yn eu gweld draw yng Nghymru, rhyw fath o gyfnewid diwylliannol answyddogol, ond mae hyn yn eithaf annhebygol gyda'r ddoler mor wan â phasports mor brin. Eniwe, does 'na ddim byd yn para am byth, ac mae symud ymlaen yn rhan naturiol o fywyd, ac mewn ffordd, dwi'n barod i wneud hyn.

Roedd y seremoni graddio'n eithaf braf er hir, ond y peth gorau oedd bod teuluoedd rhai o'r hogia Cymraeg wedi dod allan i ddathlu, a gwylio eu meibion yn “cerdded” yn eu cobanau a'i hetiau gwirion. Gafo ni gymaint o hwyl y penwythnos yna, gyda chriw mawr o Sir Fôn wedi dod i gymryd Rio drosodd gan droi Cymraeg nol fewn i iaith y mwyafrif. Hwn oedd y teimlad cryfaf i mi gael fy mod yn byw mewn gwladfa Gymreig, yn union fel y Cymry a ymfudodd i'r ardal nol yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Unwaith eto, Cymraeg oedd yn atseinio yn y bryniau yma. Mae'n rhaid i mi gyfaddau fy mod wedi methu'r hiwmor, y diwylliant, y canu a'r hwyl Gymreig. Roedd yr ychydig o'r Americanwyr a oedd yna ddim wedi gweld ffasiwn beth yn eu bywydau! Idda nhw, roedd hyn i gyd yn agoriad llygaid enfawr ag yn ddrws i ddiwylliant estron, diwylliant eu cyndeidiau.

Does geni ddim dosbarthiadau tan fis Gorffennaf wan, a bryd yna fydd yna rhai pobl yn dod 'nôl i wneud dosbarthiadau'r haf. Yn y cyfamser dwi a Dewi wedi gorfod symud ar draws campws i neuadd y genethod i fyw, ond yn anffodus does dim genethod yno, dim ond fi, Dewi ac un aelod o staff. Rydym wedi gorfod gwneud lle i wanhaol wersyllfaoedd syn cael eu cynnal yma tra bod y coleg yn wag. Bydd yna wersyll “band” yma (ia, fatha yn y ffilm American Pie!!), gwersyllfaoedd chwaraeon a Cwrs Cymraeg. Yn y dechrau do ni ddim yn rhyw hapus efo'r strach o orfod symud stafell, ond fel mae o wedi troi allan, dwi'n hapus iawn fy myd. Mae'n stafell newydd yn brafiach a dwi wedi benthig teledu anferth a chadair esmwyth hynod o gyffyrddus fy ffrind, er mwyn ei “warchod” nes daw dosbarthiadau'r haf. Braf iawn.

Mae haf cyffroes ar y gorwel, ond cyn huna mae 'na lot o waith trefnu i wneud efo'r Ŵyl Geltaidd a thaith Gwilym. Ond am wan, chwilio am ginio hwyr sydd ar frig fy rhestr o bethau i wneud.

4.20.2005

Ysbïwr

Ymddiheuriadau am beidio blogio yn ddiweddar. Mae ysbïwr yn eich plith, ac mae Llywydd y coleg yn gofyn cwestiynau ynglyn a chynnwys fy mlog. Nid yw'r gŵr bonheddig yma yn deall iaith y nefoedd, felly mae'r lefel paranoia wedi mynd drwy'r to! Beth mae'r “bachgen drwg” yma (diolch Evan!) wedi bod yn ei ddweud? Pa rai o gyfrinachau Rio sydd wedi cael ei gwerthu i Gymru am bris botel o gwrw? Pa bethau anweddus ma Cynog wedi bod yn dweud wrth ei genedl?

Pan ddechreuais gadw'r blog, y bwriad oedd cadw cysylltiad â'n ffrindiau gartref a chofnodi fy mywyd fel myfyriwr yn America. Wbath i mi ei gadw pan fyddai'n hen i fy atgoffa fy mod i, ar un adeg, wedi bod yn ifanc ag yn ffôl. Straeon ydi'r blog, hanesion a fy argraffiadau personol i o fod yn fyfyriwr mewn gwlad estron. Dydi o ddim mwy na dim llai na bywyd Cymro Cymraeg yn America. Iawn ma na phobl eraill yn darllen y blog yma, dwi'n gwybod hyn, a dyna pam dwi ddim yn dweud popeth........ ond mi faswn i'n gallu....... ond dwi'm isho Mam-gu ffeindio allan.

Reit, dyna ddigon o hynna. Ma bywyd yn Rio wedi bod yn dda ers fy nghofnod diwethaf, er bod cyfnod sylweddol ohono wedi ei wario efo plaster ar fy nhroed. Mae'r droed plwm wedi mynd bellach a gadael troed crebachlyd wen ar ei ôl. Cefais wyliau gwanwyn da ymhlith ffrindiau, a dwi wir yn teimlo yn gartrefol yma. Mae'r gwaith o dan reolaeth a diwedd y tymor yma yn prysur agosáu gyda dim ond ychydig o wythnosau tan fy mod yn cael gwyliau estynedig. Mae pennaeth newydd y ganolfan Gymreig yn addo dyfodol disglair i griw Madog. Bellach mae trowsusau hir wedi ei chyfnewid am drowsusau byrion, a eirfyrddio wedi newid i dorheulo. Mae'n ddechrau newydd yma.

Mae mwy o ddyddiau difir ar y gorwel gydag ein Gŵyl Geltaidd flynyddol yn digwydd ar Fehefin 18fed. Talom heddiw am docyn awyren i Gwilym Morus ddod allan i chwarae yno, a gwneud taith fechan i unrhyw le sydd o fewn cyrraedd y fan “Bangor I”. Rhywun ffansi dod allan? Nai gymeryd cyfrifoldeb personol am ddal, blingo, a choginio'r gwiwerod ar ein cyfer. Mmmm wiwer.............